Stereotype als uithangbord

Gepubliceerd op 5 september 2020
Stereotype als uithangbord

Maand van de Geschiedenis 2020: Het in Heerenveen beroemde uithangbord met het logo van “De Rookende Moor” hing meer dan honderd jaar lang trots aan de klokgevel van het bedrijf. Het is een afbeelding van een zwarte man met kroeshaar. Hij heeft een ontbloot bovenlijf, draagt op zijn hoofd een inheems hoofddeksel, en om zijn heupen een oranje-wit gestreepte doek. In zijn ene hand heeft hij een lange pijp en in zijn andere tabaksbladeren. Op de achtergrond zijn de enorme masten van een Nederlands schip te zien. De figuur is duidelijk gelinkt aan de tijd van de slavernij, of aan de periode waarin rijke blanke gezinnen zich lieten bedienen door zwart huispersoneel. Het brede protest tegen raciale ongelijkheid doet ons ook anders kijken naar historische voorwerpen van decenniaoude merkcommunicatie. Tegenwoordig hangt het uithangbord in Museum Heerenveen.

Hoe moet het museum omgaan met een dergelijk voorwerp? We nodigen onze bezoekers graag uit hun mening met ons te delen, dus kom tijdens de Maand van de Geschiedenis naar het Museum Heerenveen en laat je horen.

Taconis: De Rookende Moor

De tabakshandel ligt al jaren onder vuur, maar zo’n tweehonderd jaar geleden was roken nog heel gewoon. Op 18 mei 1818 werd de Heerenveense tabakshandel “'Het Gekroonde Tabaksvat” opgericht door Simon Hendrik Taconis. Bijna dertig jaar later, in 1845 liet hij zijn tabakshandel ombouwen tot tabaksfabriek. Met de verhuizing, vernieuwing en verbouwing werd het bedrijf omgedoopt tot “De Rookende Moor”. In tabaksfabriek “de Rookende Moor” werd ruw tabak bewerkt tot pijptabak en pruimtabak. Taconis prees zijn producten aan als geurig en smaakvol.

Na de afschaffing van het Cultuurstelsel werd in 1870 de Agrarische Wet en de Suikerwet ingevoerd. Hierdoor werd overheidsbemoeienis in Nederlands-Indië ingeperkt en konden particuliere bedrijven zich er vestigen. Deze bedrijven introduceerden nieuwe producten, zoals de eigen koloniale Sumatra- en Javatabak en rubber. Voor die tijd kwamen de meeste tabakssoorten uit de Spaanse en Portugese koloniën naar Nederland. In 1938 wordt De Rookende Moor opgeheven, niet vanwege de gezondheidsaspecten van het roken, de naam of het stereotype uithangbord maar door de aankomende oorlog. De ruwe tabak werd simpelweg langzaam te schaars.

Thema Oost/West

De wereld wordt steeds kleiner: wat ooit ver weg was, is nu dichtbij. Maar de globalisering lijkt hand in hand te gaan met een nieuw nationalisme. Denken in ‘wij’ en ‘zij’ – is dat een fenomeen van alle tijden of is dit echt iets van nu? Om die vraag te beantwoorden neemt de Maand van de Geschiedenis je in oktober 2020 mee op wereldreis. Met het thema Oost/West gaan we op zoek naar verhalen over ontmoetingen: tussen de slavenhandelaar en de tot slaaf gemaakte, tussen Stalin en Roosevelt en tussen de Achterhoeker en de Amsterdammer.

LINK: Domela en ons koloniaal verleden

LINK: Domela en ons koloniaal verleden

ONLINE LEZING: Op 25 oktober verschijnt de speciale digitale lezing door Homme Wedman over Ferdinand Domela Nieuwenhuis en ons koloniaal verleden. In verband met aangesch... Lees meer

Stereotype als uithangbord

Stereotype als uithangbord

Maand van de Geschiedenis 2020: Het in Heerenveen beroemde uithangbord met het logo van “De Rookende Moor” hing meer dan honderd jaar lang trots aan de klokgevel van het bedrijf. Het is een afbeelding... Lees meer

Actueel
Doelgroepen

Vrienden van het Museum Heerenveen:

Word ook vriend

Rondleiding

ZILVERZAAL2

Haal meer uit je bezoek en vraag één van onze rondleiders mee!  

Historisch documentatie centrum

biblio

Onderzoek je geschiedenis in het Historisch documentatie centrum van Heerenveen.

Word ook Vriend

Vrienden

Steun ons museum en word Vriend en steun het verhaal van Heerenveen!

Achtergrond