HEERENVEEN VRIJ! 75 jaar bevrijd

Gepubliceerd op 16 april 2020
HEERENVEEN VRIJ! 75 jaar bevrijd

In 2020 is het 75 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Vanwege de coronacrisis is de tentoonstelling die een beeld geeft van de gebeurtenissen vlak voor, tijdens en na de bevrijding van de gemeente Heerenveen, nog niet te zien. Daarom nemen we je digitaal mee door de geschiedenis. Van 11 t/m 16 april verschijnt elke dag op onze website een dagverslag van dezelfde dag maar dan 75 jaar geleden. Naast een overzicht van de gebeurtenissen wordt er één verhaal uitgelicht.

Het is 16 april 1945, Heerenveen is vrij

Het eerste officiële nummer van de ‘Heerenveense Koerier’ verschijnt. Het ‘Nieuwsblad van Friesland’ dat tijdens de oorlog aan de verkeerde kant stond, krijgt een verschijningsverbod.

De gehate NSB-Burgemeester Pater wordt gedwongen voor de filmcamera één van de bunkers af te breken die door de Duitsers bij Crackstate zijn aangelegd.

De hele dag door worden arrestanten, NSB’ers, zwarthandelaren en vrouwen die omgang met Duitse militairen hadden naar de Crackstate gevangenis gebracht.

Waarnemend burgemeester De Haan dringt er bij de bevolking op aan hun blijdschap op passende wijze tot uitdrukking te brengen. Hij herinnert er aan dat ‘een deel van ons volk nog steeds aan zware beproevingen bloot staat’. Verder wijst hij er in de ‘Heerenveense Koerier’ op dat het er van ’s avonds na 22.00 uur tot 7.00 uur een uitgaansverbod geldt en dat het gebruik van rijwielen op de openbare weg deze maandag verboden is. De Haan roept de bevolking op deze voorschriften strikt na te leven in het belang van de oorlogsvoering.

Onderduikers worden opgeroepen zich te laten registreren bij zogenaamde opduikbureau’s, evacués krijgen te horen dat zij voorlopig nog niet naar hun woonplaatsen kunnen terugkeren vanwege de oorlogssituatie.

In Heerenveen en Nieuwehorne worden voorbereidingen getroffen voor de begrafenis van Sieger van der Laan, Jan Kruis en Bouwe van Ens op dinsdag 17 april 1945.

Affiche van de ingestelde commissie voor het oprichten van een gedenkteken met een oproep aan de burgers tot het doneren van geld voor het beeld. Het ontwerp en de uitvoering moet gedaan worden door een begaafd kunstenaar.
Affiche van de ingestelde commissie voor het oprichten van een gedenkteken met een oproep aan de burgers tot het doneren van geld voor het beeld. Het ontwerp en de uitvoering moet gedaan worden door een begaafd kunstenaar.

Dankbaar

En nu zouden we de stemming in de plaats willen beschrijven, doch hier moeten we wel bekennen, dat we daartoe niet in staat zijn. De grote blijdschap en oplichting die op aller gezichten was te lezen, het enthousiasme waarmee de doortrekkende troepen weden toegejuicht, het is onbeschrijflijk. Er gebeuren dingen die we in vijf jaar bezetting als onmogelijk waren gaan beschouwen. Overal Oranje, vele oude bekenden doken plotseling op, Joden liepen vrij op straat, landverraders werden gearresteerd. ‘De Koerier’ werd openlijk op straat verkocht, kortom we dachten dat we droomden, zoo vreemd en onwennig was alles. … VRIJHEID, wat een nooit genoeg te waarderen goed, wanneer men nog de last van vijf jaar bezetting voelt. …

Dankbaarheid vervult ons, wanneer we bedenken hoe weinig slachtoffers er zijn gevallen en hoe weinig er verhoudingsgewijs is verwoest. En des te dieper daarvoor het medeleven met de nabestaanden van hen die hun leven gaven, S. v.d. Laan, B. v. Ens en J. Kruis. Grote woede en verachting komt bij ons op als we denken aan de laffe moord op Van Ens en Van der Laan, die werd doodgeschoten nadat de Duitsers reeds de witte vlag hadden vertoond. Bouwe van Ens, die vreselijk mishandeld en daarna doodgeschoten en in het land neergesmeten werd.

Sieger, Bouwe en Jan, jullie gaven je leven voor de bevrijding van ons land. Wij zullen je niet vergeten en zullen trachten jullie waardig te zijn door ons in volle overgave en met opofferingsgezindheid te werpen op de taak van de wederopbouw en herstel. Ook wij willen onze plicht doen, zooals jullie het deden…

Uit: Heerenveense Koerier, 16 april 1945. Hoofdartikel van redacteur J. Spiekhout

De intocht van de Canadezen in Heerenveen
De intocht van de Canadezen in Heerenveen
Oproep tot het doen van aangifte van oorlogsmisdaden
Oproep tot het doen van aangifte van oorlogsmisdaden
Poseren bij de opgeblazen Heerenwalsterbrug
Poseren bij de opgeblazen Heerenwalsterbrug

LINK: Domela en ons koloniaal verleden

LINK: Domela en ons koloniaal verleden

ONLINE LEZING: Op 25 oktober verschijnt de speciale digitale lezing door Homme Wedman over Ferdinand Domela Nieuwenhuis en ons koloniaal verleden. In verband met aangesch... Lees meer

Stereotype als uithangbord

Stereotype als uithangbord

Maand van de Geschiedenis 2020: Het in Heerenveen beroemde uithangbord met het logo van “De Rookende Moor” hing meer dan honderd jaar lang trots aan de klokgevel van het bedrijf. Het is een afbeelding... Lees meer

Actueel
Doelgroepen

Vrienden van het Museum Heerenveen:

Word ook vriend

Rondleiding

ZILVERZAAL2

Haal meer uit je bezoek en vraag één van onze rondleiders mee!  

Historisch documentatie centrum

biblio

Onderzoek je geschiedenis in het Historisch documentatie centrum van Heerenveen.

Word ook Vriend

Vrienden

Steun ons museum en word Vriend en steun het verhaal van Heerenveen!

Achtergrond